موسسه آموزش عالی آپادانا فصلنامه رهاورد هنر ---- 1 1 2026 02 24 Analysis of the Iranian luster Pharmacy jar in the Transition from the Seljuk to the Ilkhanid Eras تحلیلی بر دارودان‌های زرین‌فام ایران در گذار از دوران سلجوقی تا ایلخانی 56 74 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA خاطره کارشناسی ارشد هنر اسلامی ، دانشگاه کاشان، ایران علی دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران 2025 11 25 Coinciding with the Islamic Middle Ages, pharmacology was recognized as a distinct branch of medical science. The impact of this can perhaps be attributed to the publication and translation of books related to pharmaceutical sciences on the one hand and the prevalence of production, manufacture, and export of pottery in the form of apothecary jars on the other hand during this period. This research attempts to describe and examine the formal characteristics and decorative motifs of these vessels, considering the large number of golden-famed apothecary jars in the Islamic Middle Ages and the importance of Iran as one of the origins of the golden-famed technique, and to search for the relationship between the patterns and use of this form of pottery in the Seljuk to Ilkhanid periods. The aim of the research is to analyze the golden-famed apothecary jars as one of the less studied forms among the apothecary jars, which has been carried out in a descriptive-analytical manner and by collecting information using a library method. The findings of this study show that the luster medicine jars of Iran had a concave cylindrical shape that was often used to store dry medicinal materials. A wide range of decorative motifs, including human motifs, especially female motifs, plant motifs, composite animals such as harpies, animal motifs such as hunting animals, and inscriptions with prayer themes in Arabic or poems in Persian, characterize the decorations of this group of medicine jars. The focus of the manufacturing and production of luster medicine jars was the city of Kashan, and no meaningful relationship was found between the decorative motifs or the content of the inscriptions on the artifacts and the general use of medicine jars. مقارن با قرون میانه‌ی اسلامی، داروشناسی به عنوان شاخه‌ای متمایز از علوم پزشکی شناخته‌ شد. تأثیر این امر را شاید بتوان با انتشار و ترجمه‌ی کتا‌ب‌های مرتبط با علوم‌دارویی از یک‌سو و رواج تولید، ساخت و صادرات سفالینه‌ها به فرم دارودان‌ از سوی دیگر در این دوران مرتبط دانست. این پژوهش در تلاش است تا با نظر بر تعدد دارودان‌های زرین‌فام در ادوار میانه‌ی اسلامی و اهمیت ایران به عنوان یکی از خاستگاه‌های فن زرین‌فام، به توصیف و بررسی ویژگی‌های شکلی و نقوش تزئینی این ظروف پرداخته و ارتباط میان نقش‌ها و کاربرد این فرم از سفالینه در ادوار سلجوقی تا ایلخانی را جستجو نماید. هدف پژوهش، بر تحلیل دارودان‌های زرین‌فام به عنوان یکی از فرم‌های کمتر مطالعه شده در میان دسته‌ی دارودان‌ها استوار است که به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی و با گردآوری اطلاعات به روش کتاب‌خانه‌ای صورت گرفته ‌است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که دارودان‌های زرین‌فام ایران، دارای فرمی استوانه‌ای مقعر بوده که اغلب برای نگه‌داری مواد دارویی خشک استفاده می‌شده است. گستره‌ی وسیعی از نقوش تزئینی، مشتمل بر نقوش انسانی به ویژه نقش‌مایه‌ی زن، نقوش گیاهی، جانوران ترکیبی چون هارپی، نقوش حیوانی هم‌چون حیوانات شکاری و کتیبه‌هایی با مضامین دعا به زبان عربی و یا اشعاری به زبان فارسی، ویژگی تزئینات این گروه از دارودان‌ها را شامل می‌شود. تمرکز محل ساخت و تولید دارودان‌های زرین‌فام، شهر کاشان بوده و ارتباط معناداری میان نقوش تزئینی یا مضمون کتیبه‌های نقش‌بسته بر آثار، با کاربرد عمومی دارودان‌ها یافت نشد. /downloadfilepdf/52366