این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل «هندسه پنهان» در نگارگری ایرانی، با تمرکز بر نگاره‌های مکتب شیراز در قرن هشتم هجری، انجام شده است. هندسه پنهان شامل ساختارهای بنیادینی است که هنرمند بدون نمایش آشکار آن‌ها، ترکیب‌بندی اثر را بر اساس الگوهای هندسی همچون مستطیل طلایی، مارپیچ حلزونی (اسپیرال) و نقوش گره سامان می‌دهد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، تصویرخوانی و تحلیل‌های کمی و کیفی گردآوری شده‌اند. جامعه آماری شامل چند نگاره منتخب از شاهنامه بایسنقری است که به‌صورت تصادفی انتخاب و با الگوهای هندسی تطبیق داده شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که نگارگران شیراز با بهره‌گیری از هندسه پنهان، ترکیب‌بندی‌هایی منسجم، هدفمند و معناگرا خلق کرده‌اند که بین عناصر بصری اثر وحدتی درونی برقرار می‌کند. این هندسه، نه‌تنها نقش سامان‌دهنده صوری دارد، بلکه به انتقال مفاهیم نمادین و حرکت از کثرت ظاهری به وحدت معنایی کمک می‌کند. تحلیل تطبیقی نمونه‌ها نشان می‌دهد که مکتب شیراز، گرچه ساده‌پرداز و بومی‌گراست، از اصول دقیق هندسی و تناسبات طلایی در صفحه‌بندی و چیدمان پیکره‌ها بهره‌ می‌برد و این امر زمینه‌ساز بالندگی نگارگری در دوره‌های تیموری و صفوی شده است.

الگوهای هندسی نگارگری مکتب شیراز نقاشی