پژوهش حاضر با عنوان «تحلیل تطبیقی نقشمایه های اسطوره ای و دینی در کاشی های هفت رنگ باغ عفیف آباد و باغ ارم شیراز؛ مطالعه موردی نبرد رستم و سهراب و حضرت یوسف و زلیخا» به بررسی چگونگی بازنمایی روایت های حماسی و دینی در ساختار تصویری کاشی نگاره های هفت رنگ این دو مجموعه تاریخی می پردازد. کاشی های هفت رنگ به عنوان یکی از جلوه های مهم هنر تزئینی ایرانی، علاوه بر ارزش زیبایی شناختی، بستری برای انتقال مفاهیم فرهنگی، اعتقادی و روایی فراهم کرده اند. هدف پژوهش حاضر، شناخت و تحلیل نحوه شکل گیری نقشمایه ها، عناصر نمادین و شیوه روایت پردازی تصویری در بازنمایی دو روایت «نبرد رستم و سهراب» از شاهنامه فردوسی و «یوسف و زلیخا» در کاشی های هفت رنگ باغ عفیف آباد و باغ ارم شیراز است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مشاهده و تحلیل نمونه های تصویری گردآوری شده اند. معیارهای تحلیل شامل عناصر بصری، ترکیب بندی، رنگ، نشانه ها و نمادهای به کاررفته در نقشمایه های کاشی نگاره ها است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو مجموعه با بهره گیری از زبان تصویری مشترک در سازمان دهی عناصر، رنگ پردازی و روایت گری، مفاهیم داستانی را منتقل کرده اند؛ با این تفاوت که روایت رستم و سهراب بر مفاهیم اسطوره ای، حماسی، پهلوانی و تراژیک استوار است، در حالی که روایت یوسف و زلیخا بیشتر بازتاب دهنده مفاهیم دینی، اخلاقی و عرفانی است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که کاشی های هفت رنگ این دو باغ، با تلفیق ادبیات، اسطوره، مذهب و هنرهای تجسمی، نقش مهمی در حفظ و انتقال حافظه فرهنگی و هویت بصری هنر ایرانی داشته اند و نقشمایه های به کاررفته در آن ها فراتر از عناصر تزئینی، حامل معنا و روایت های چندلایه فرهنگی هستند.

کاشی هفت رنگ نقشمایه اسطوره ای و دینی رستم و سهراب یوسف و زلیخا باغ عفیف آباد باغ ارم