پوستر تئاتر به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای ارتباط بصری، علاوه بر معرفی یک اثر نمایشی، نقش مؤثری در انتقال مفاهیم، ایجاد ارتباط با مخاطب و شکل دهی به هویت بصری آن اثر دارد. در این میان، فتومونتاژ می تواند فراتر از یک تکنیک اجرایی، به عنوان ابزاری برای شکل دهی به بیان مفهومی و تولید معنا در پوستر مورد استفاده قرار گیرد. میشال باتوری، طراح گرافیک لهستانی، از جمله هنرمندانی است که با بهره گیری از عکاسی، فتومونتاژ، ترکیب عناصر نامتجانس و رویکردهای استعاری و سوررئالیستی، زبان بصری متمایزی در طراحی پوسترهای تئاتر ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش فتومونتاژ در شکل گیری بیان مفهومی در پوسترهای تئاتر میشال باتوری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی با رویکرد کیفی است. جامعه پژوهش شامل پوسترهای تئاتری میشال باتوری است که نمونه هایی از آن به صورت هدفمند انتخاب و بر اساس مؤلفه هایی همچون نحوه ترکیب و جابه جایی عناصر تصویری، ایجاد روابط استعاری، ترکیب بندی، تعامل تصویر و نوشتار و شیوه تولید معنا مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که فتومونتاژ در آثار باتوری صرفاً نقش تزئینی یا اجرایی ندارد، بلکه از طریق پیوند عناصر نامتجانس، تغییر زمینه و کارکرد اشیاء، ایجاد روابط استعاری و شکل دهی به موقعیت های بصری غیرمنتظره، به ابزاری برای انتقال مفاهیم و ایجاد لایه های معنایی تبدیل می شود. همچنین، تعامل میان تصویر، تایپوگرافی و فضای خالی موجب تقویت خوانش مفهومی و افزایش مشارکت ذهنی مخاطب می شود. نتایج نشان می دهد که باتوری با بهره گیری هدفمند از فتومونتاژ، میان مضمون نمایش و ساختار بصری پوستر ارتباطی مفهومی برقرار کرده و از طریق رمزگذاری و ایجاد تداعی های بصری، مخاطب را به فرایند کشف و تفسیر معنا هدایت می کند.

فتومونتاژ بیان مفهومی پوستر تئاتر میشال باتوری استعاره بصری تولید معنا.